Сизга, азиз ўқувчимизга мурожаатимни шундай чақирдим.
Драматик ва бизнинг руҳимиздан ташқарида эшитиладими? Балки. Аммо бу менинг шахсий тажрибаларим ва хотираларим, мен сизга айтиб беришга қарор қилдим. ГЕФ Кичик грантлар дастури оʻз хоҳишига коʻра ва навбатчиликда эстафетани коʻтариб, Тошкент ботаника богʻи маʼмурияти томонидан яна бир миллий бойлик – Тошкент ботаника богʻининг соʻниб бораётган иссиқхона коллексиясини сақлаб қолиш боʻйича бошланган ташаббусни давом эттиришга қарор қилди.
Иссиқхонага, бу сўздан қўрқмайман, табиатнинг буюк дўстлари – изланувчан элчилар, тадбиркорлар ва бошқа жамоат ташкилотлари вакилларини таклиф қилиш ғояси анчадан бери юрибди. Аммо ботаника боғи ходимларининг ўтган қиш мавсумида турли континентал турларни ифодаловчи ноёб ўсимликлар коллексиясидан 500 дан ортиқ турлари нобуд бўлгани ҳақидаги хавотирли хабарларидан сўнг, ушбу ё‘налишда фаол ҳаракатларни бошлашга қарор қилинди. Ботаника боғи раҳбарияти билан келишиб, табиатга бегона бўлмаган ҳар бир кишини бу оролчага (ботаника боғининг иссиқхонаси), Спилберг каби ёъқолган дунёга, тош ўрмонда, тош ўрмонга таклиф қилишга қарор қилишди. Бу тинимсиз ва сиз шаҳар ва боғ чегарасини кесиб ўтганингиздан сўнг буни жуда кучли ҳис қиласиз ...
илиқ юрак билан тош атиргул меҳмонларни кутиб олади ...
ПМГЕФ Ўзбекистонда ташкил этилганининг илк кунлариданоқ жонажон диёримизни равнақ топтириш ё‘лидаги умумий ишларга ижобий туртки бўлиб келмоқда. Ва қуруқ баённомада сўзга чиққан ҳолда, 2012-йил 14-декабр куни элчихоналар вакиллари ва дипломатлар Тошкент ботаника боғига таклиф қилинди. мамлакатимизда аккредитатсия қилинган миссиялар. Таклифдан кўзланган мақсад меҳмонларни “ТошБотсад” компаниясининг режалари, хусусан, иссиқхона ўсимликларининг ноёб коллексиясини асраб-авайлаш ва бунинг учун зарур бўлган иссиқхонани реконструксия қилиш масалалари билан таништириш эди.
Йиғилишни Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ўсимлик ва ҳайвонот дунёси генофонди институти директори очади, сўнгра иссиқхона ҳақида тақдимот ўтказди.
ПМГЕФ Самарқанддаги иссиқхонада ҳам худди шундай тажрибага эга. Самарқанддаги лойиҳа муваффақиятли ўтди. Кўплаб яхши ва истеъдодли одамлар ўз кучларини сарфладилар, лекин биринчи қарашда буни такрорлашнинг маъноси ёъқ эди. Агар битта бўлмаса - "лекин": лойиҳанинг ўзига хослиги унинг объектида, иссиқхонанинг ўзида.
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ўсимлик ва ҳайвонот дунёси генофонди институтининг Ўсимлик, манзарали, тропик ва субтропик ўсимликлар интродуксияси лабораториясининг захира иссиқхонасида тропик ва субтропик ўсимликларнинг энг йирик коллексияси жамланган. тур таркиби ва хилма-хиллиги жиҳатидан Марказий Осиё минтақасида оʻхшаши ёʻқ. Ва бу 800 дан ортиқ тур, уларнинг кўплари энг кам учрайдиган ва табиий яшаш жойларида топилмайди.
Иссиқхона ичида, экскурсия пайтида
Таклиф этилаётган лойиҳа ботаника боғидаги иссиқхонани тиклаш ва шу орқали омон қолган ноёб турларни сақлаб қолишга қаратилган. Келгусида ё‘қолган турларни қайта тиклаш, коллектсияни тиклаш ва тўлдириш мақсадида хорижлик ҳамкасблар билан мулоқот ўрнатиш, замонавий энергия тежамкор иссиқхоналар ва иссиқхоналар қуриш ҳамда иссиқхоналарни бошқариш бўйича тажриба алмашиш режалаштирилган.
Бугунги кунда иссиқхонанинг аҳволи ачинарли. Унинг эскирган ҳолати сўнгги йилларда турли континентал турларни ифодаловчи ўсимликларнинг ноёб коллектсиясини кўпайтириш ва энг муҳими, сақлаб қолиш бўйича ишларни тўғри бажаришга имкон бермайди. Бугунги кунга қадар иссиқхонани сақлашда давлат, маблағлар ва боғ маъмурияти томонидан катта ёрдам кўрсатилди, бироқ маълум бўлишича, бир қатор тузилмавий ва архитектура ва қурилиш меъёрларига зидликлар туфайли. иссиқхона мажмуасини қуришда рухсат этилган меъёрлар - ҳозирги вақтда иссиқхонанинг ҳаётийлигини тўғри сақлаш мумкин эмас. Ушбу ҳолатлар туфайли ўтган қишда ТошБотсада иссиқхонаси коллектсияси 500 турдаги ноёб ўсимликларни ёъқотди, улар оддий иситишнинг ёъқлиги ва мавжуд изолятсиянинг минимал самарадорлиги туфайли совуқ қишда шунчаки нобуд бўлди, агар иложи бўлса. изолятсия деб ҳисобланади. Гарчи катта миқдордаги ёқилғи сарфланган бўлса-да, бу харажатлар керакли самарани келтирмади.
- Иссиқхона ҳолати ҳақида тақдимот
Комплекс бир нечта бўлимлардан иборат. Ёнаётган ўтинли "умидсиз" печкалар ҳам ёрдам бермайди. Ҳамма жойда совуқ ... Ўсимликлар ўлишда давом этмоқда ...
Иссиқхонага қалби ва танаси билан берилган одамлар бу муаммони ҳал қилишни хоҳлашади. Улар машаққатли тайёргарлик кўришди ва ажойиб лойиҳани ёзишди. Аммо бу жуда катта ва жуда кўп пул талаб қилади. ПМГЕФ фақат 50 минг бериши мумкин. Ва кейин, агар бошқа тадбирларни амалга ошириш учун бошқа маблағларнинг инвеститсиялари назарда тутилган бўлса. Ҳозирда лойиҳа ПМГЕФ қўмитаси томонидан қўллаб-қувватланди. Аммо иссиқхонага ёрдам бера оладиган манфаатдор томонларни қидириш давом этмоқда.
Ботсада маъмурияти томонидан таклиф қилинган ПМГЕФ кўмагида меҳмонлар молиявий ёрдам кўрсатиш, иссиқхона иқтисодиётида тажриба алмашиш (таркибий инноватсиялар) орқали иссиқхонанинг мавжуд инфратузилмасини реконструксия қилишда ёрдам беришга чақирилди. , иситиш технологиялари, зарур ёритиш, микроиқлим ва бошқа жиҳатларни яратиш), шунингдек, ўз мамлакатларидаги ботаника боғлари ёрдамида иссиқхона коллексиясининг ёъқолган турларини тўлдиришда ёрдам беради.
элчихона ходимлари иссиқхона ходимининг шарҳлари ва маълумотларини тинглайди
“ТошБотсад” ишчилари томонидан вакиллари “ТошБотсад” иссиқхонасида меҳмон боʻлган мамлакатларнинг ботаника богʻлари билан яқиндан танишиш, жаҳон оʻсимлик бойлигини сақлаш ва коʻпайтириш боʻйича профессионал мулоқотни давом эттириш гʻояси илгари сурилди.
Боғда бир неча соат бўлиш руҳимни бир неча марта олди. Ҳар сафар ўзингизни табиат қўйнида, кенг очиқ майдон ўртасида, ўрмон ёки тоғлар бағрида учратсангиз, қалбингиз кўкрагингизнинг қаёққадир шошиб келаётган “қафасдаги қуш”дек тушунарсиз тиниқ ва чексиз титроқ ҳаяжонга айланади. Беғубор ва илиқ болаликнинг кўплаб хотиралари эсга тушади. Тахминан ўша пайтларда биз ҳеч иккиланмасдан кўлмаклардан сув ичган ва дарахтлар катта бўлган пайтларда ... Ва бу сафар девордан ўтиб - чексиз беҳуда дунёсидан абадий гўзаллик ва поклик оламига қадам қўйганимда, мен ёқимли ва таниш нарсаларни бошдан кечирдим. ҳислар. Бу эрда ҳам, болаликдаги каби - дарахтлар катта. Аммо бу эрда ҳаяжонланиш учун жой бор ва унчалик ёқимли эмас ...
Лирик чекинишдан – куннинг ҳақиқатига қайтган ҳолда шуни та’кидламоқчиманки, иссиқхонанинг аянчли аҳволига қарамай, мавжуд коллексия ва ишчиларнинг ўзлари иштиёқи меҳмонлар томонидан юқори баҳоланди. Тонг очиқ ва одатдагидек аёзли эди. Қишки ботаника боғи хиёбонлари бўйлаб сайр қилиш меҳмонларга жуда ёқди. Улар каштан баргили эман тожлари остида, барглари арра тиғига ўхшаб қирралари бўйлаб йиртилиб кетган, улардан кечиккан кузги барглар ҳали ҳам бошларига тушиб, ёпишиб, "яланғоч" Одам дарахти, дўлана буталари ва нозик силуетлари ёнидан ўтишди. сарв.
Менимча, агар ҳозирча "тош йиғиш" бўлмаса, табиатни сақлаш учун курашиш вақти келди - бу аниқ. Акс ҳолда, агар биз пессимистик стсенарийни кўриб чиқсак ва "реалист" бўлсак, унда тез орада инсоният барча ресурсларини тугатиб, мағрур ёлғизликда қолади ...
Максад Бауетдинов
Алоқа бўйича мутахассис
