Тўйтепа шаҳридаги 1-умумтаълим мактабида 2012-2013 ўқув йили “Екология йили” деб еълон қилинди.

Инсоният жадал ривожланмоқда. Биз юқори технологиялар соҳасида катта қадам ташладик, жуда кўп илмий кашфиётлар қилдик. Ҳар куни биз яшаш учун максимал қулайлик яратиш учун кўпроқ ва кучли гаджетларни ихтиро қиламиз. Телескоплар ёрдамида биз ўзимиздан миллионлаб ёруғлик йили узоқликда кўришни ўргандик, лекин атрофимизга шунчаки қарашни ҳам хоҳламаймиз. Биз янги ҳаёт излаш учун бошқа сайёраларни ўрганамиз, бунинг учун катта маблағ ва куч сарфлаймиз, аммо она юртимизни қандай қутқариш ҳақида кўп ўйламаймиз. Биз буюк Майя башорат қилган "дунёнинг охири" ни бошдан кечирдик ва кейинги сафар ҳаммаси яхши бўлишига умид қиламиз. Инсоният екологик муаммолар ҳақида қичқиради, лекин бу ҳақда кам гапиради. Aммо шунга ўхшаш одамлар ҳали ҳам бор. Тошкент вилоятининг Тўй-тепа шаҳридаги 1-умумтаълим мактабида фаол ёшлар сайёрамизни асраш йўлида кичик, аммо ишончли қадамлар қўймоқда.

Биз глобал миқёсда бирор нарса қилмаймиз, шунчаки ҳар куни, ҳар биримиз кичик бир жасорат қиламиз. Бир неча йилдирки, баҳорнинг илиқ қуёши остида биз катта байрам – “Екология куни”ни ўтказмоқдамиз. Мактабимизда 2012-2013 ўқув йили “Екология йили” деб еълон қилинган. Сентябр ойида улкан очилиш бўлиб ўтди. Бешинчи-тўққизинчи синфлар агития жамоалари ўз дастурлари билан чиқиш қилишди, катта мактаб оиласининг енг кичик вакиллари еса уларни ўзларининг оловли рақслари билан қўллаб-қувватладилар.

Ярим йилдан буён турли расмлар танловлари, плакатлар, интеллектуал ўйинлар, очиқ дарслар ўтказиб келмоқдамиз. Февралнинг биринчи куни бизда яна ески дўстларимиз "СГП ГЕФ" ва шахсан Aлексей Волков кўмагида қизиқарли воқеа бўлди. Байрам жуда ғайриоддий "Туз ва сув" мавзусига бағишланди. Ва мана биз нимага келдик. Бошқа нарсалар қаторида, йигитларимиз жуда ижодкор. Ва улар учун вазифалар ғайриоддий еди. Биз туз ва сув ҳақида жуда кўп қизиқарли фактларни тўпладик ва масалан, акварел бўёқларида туз ишлатилишини билиб олдик. Рассомларга рангларни ажратиб кўрсатишга ва ҳатто бу билан хатоларни тузатишга ёрдам беради.

Бизга маълум бўлдики, ҳар бир тошкентлик киши маиший еҳтиёжлар учун кунига ўртача 300 литргача сув сарфлайди. Ҳа, бу рақам, албатта, бироз ҳайратланарли. Тишларни ювиш ва ювиш учун - 80 литр, овқат пишириш ва идишларни ювиш учун - 60 литр, квартирани тозалаш учун - 40 литр, ҳожатхонани 100 литргача ювиш ва биз кунига атиги 2 литр сув ичамиз. Ва ҳайратланарлиси шундаки, биз ушбу 300 литрдан фақат 2 фоизини ҳаётий еҳтиёжларга сарфлаймиз. Ва биз бундай катта харажатларни қандай камайтириш бўйича маслаҳат олдик. Лекин бунинг учун биз фақат кранларни тўлиқ қувват билан очишимиз керак, чунки биз одатдагидек 1,5 ўрнига 0,5 см қалинликдаги оқимга муҳтожмиз.

Биз тузли хамирдан ҳунармандчилик қилдик ва биласизми, натижалар барча кутганимиздан ошиб кетди. Султонова Малика - 7а синф ўқувчиси шўр хамирдан бутун аквариум ясади ва у ерда майда рангли балиқ ва бошқа денгиз ҳайвонларини жойлаштирди. Ва кейин гул ўтлоқларида тошбақалар, калтакесаклар, капалаклар бор еди.

Кейин йигитлар туздан ҳайкаллар ясадилар. Ва бу мусобақада улар умидсизликка тушишмади. Ҳайкалга шакл берган ҳурда материаллардан рамка ясалди. Кейин болалар ҳар куни унга кучли шўр еритма қуйдилар. Туз кристалланиб, қатлам ўсиб борди, шундан кейин кўпроқ қатламлар пайдо бўлди. Ҳайкаллар бошқача еди, хаёлига келганини қилдилар. Канг Мария фаол вулқон яратди, у жуда зўр бўлиб чиқди. Туз кристаллари тошлоқ тошли тузилмаларга ўхшарди ва унинг тешикларидан лава отилиб чиқди. Бу иш билан ҳамма жуда касал еди. Худди шу 7а синф ўқувчилари Иванов Роберт ва Мирзаева Шахноза денгиз юлдузининг шўр ҳайкалини ясаганликлари ва туз қатлами жуда секин ўсиб бораётганидан ва улар ўз вақтида келмаслигидан жуда хавотирга тушишганини еслайман. Aммо йигитлар портлаш билан денгиз юлдузи бўлиб чиқди.

"Сув гўзали" танлови бизнинг гўзалларимиз учун ҳақиқий синовга айланди, чунки ҳакамлар ҳайъати нафақат оқимли либосларни, балки қизларнинг "подиумда" нафис юришлари, ўзларининг мослашувчанлиги, йенгиллиги, нафосатлилиги, сувнинг улкан енергиясини кўрсатиши кераклигини ҳам баҳоладилар.

Бугунги кунга қадар кўплаб олимлар тузни заҳар деб таъкидлашади. Ёки тана учун фойдали минераллар. Шу боис фаолларимиз бир-бирларига турли далиллар келтирдилар. 7-синф ўқувчилари кимёвий тажриба - тузнинг сувдан буғланишини кўрсатдилар. Ва 7б синф ўқувчилари сув ҳақидаги енг яхши реклама танловида сувни тозалаш учун филтрларни еълон қилишди. Биз радио хабарлар қилдик, унда биз атрофимиздагиларнинг муаммолари, сайёрамиз заҳираларидан қандай ўйламасдан фойдаланганимиз ва бунинг учун бизни шафқацизларча жазолаши ҳақида гапирдик. 8 “а” синфи еса ҳудудимиздаги офат зоналари, кичик еко – офатлар ҳақида тўлиқ фотоалбом тайёрлади. Ва, албатта, яхши анъанага кўра, ҳамма нарса болалар биз учун тайёрлаган оммавий рақслар билан якунланди.

Оиламизнинг ҳар бир аъзоси бу улкан ва фойдали ишда – атроф-муҳитни асрашда иштирок етмоқда. Бизнинг авлодларимиз бу дунёни биз кўргандек ва ундан ҳам яхшироқ кўришлари учун. Бизда шундай ёшлик бор, сиз айтасиз ...

Ва бу ерда лойиҳа иштирокчиларининг ўзлари айтадилар.

Aкбаров Хожиакбар – 5 “а” синф ўқувчиси:

- Барча синфлар мусобақаларга жиддий тайёргарлик кўришди, лекин кимдир биринчи бўлмагани жуда ачинарли. Биз иккинчи ўринни егалладик, аммо кейинги сафар ғалаба қозонишимизга ишончим комил.

- Ушбу мусобақаларга ўзингиз қандай тайёргарлик кўрдингиз?

- Мен табиат ҳақида шеърлар ўргандим, радиоалоқа учун қизиқарли материалларни олдим.

- лойиҳа дастурига нимани қўшиш ёки ўзгартиришни хоҳлайсиз?

- Совғалар менга жуда ёқди, лекин ўқитувчилар совринсиз қолиб кетгани ачинарли, чунки улар бизга тайёргарликда ёрдам беришди, биздан жуда хавотирда едилар. Мусобақа якунида барча ўқитувчиларга гул совға қилардим.

Пак Виктория - 5-синф ўқувчиси:

- Бу жуда қизиқарли ва қизиқарли бўлди. Ва енг муҳими, ҳамма хафа бўлмади - ҳамма совға олди. Мен яна бир танлов, сардорлар учун танлов таклиф қилмоқчиман.

- Ушбу лойиҳа давом етишини ҳоҳлайсизми?

- Истардим, жуда хоҳлардим. Бу менга жуда ёқди, бу жуда қувончли еди, шундан кейин мен дунёдаги енг бахтли бўлдим.

Қодирхонова Нозима - 9-синф ўқувчиси:

- Мусобақа менга жуда ёқди. Йигитларнинг бир жамоа бўлиб ишлагани менга ёқди.

- Ушбу лойиҳа давом етишини хоҳлайсизми?

- Ҳа!

Материал ва фотосурат муаллифи Муртазин Даяна

Тошкент вилояти, Тўйтепа шаҳридаги 1-сонли умумтаълим мактаби лаборанти