10 йиллик юбилейимиз арафасида ўзимизга яқин бўлган мавзуларга тўхталиб ўтмоқчимиз. Биз нима қила олганимизни озгина кўрсатинг. Хўш, келинг, ГЕЖ КГД ишида биринчилардан бўлган мавзудан бошлайлик. Бу писта мавзуси.
Биз аллақачон ёзганимиздек, ГЕЖ КГД Дастуримиз лойиҳалари доирасидан ташқарига чиққан кўплаб хайрли ташаббуслар учун (чиройли сўз, лекин чет ел. Бу йерда биз “тетик” дегани, бошланишни назарда тутамиз) бўлди. Биз бошлаган биринчи мавзулардан бири писта еди. Кўп ёзилган. Ушбу мақола ўтган нашрларнинг парчаларидан ташкил топган ўзига хос "потпури" бўлади. Уларни ўқиб чиққач, ушбу олижаноб маданият ҳақида кўп нарсаларни билиб оласиз, деган умиддамиз.
Еслатиб ўтамиз, бу билимларнинг барчаси 2018-йил 27-май куни Тошкент шаҳридаги Ботаника боғида бўлиб ўтадиган квест ўйинида сизга ёрдам беради.
Писта жуда қизиқ ўсимлик. Бир сўз билан айтганда, бу ёнғоқ тоғ етакларида, денгиз сатҳидан 500 метрдан 2200 метр баландликда ўсади.
Келинг, шу тарзда яхшиланайлик. Биз қуйида писта ҳақида бир нечта фактларни айтиб беришга ҳаракат қиламиз, шундан сўнг у биз учун нима учун муҳим ва нима учун у қизиқ еканлигини ўзингиз ҳал қиласиз. Шундай қилиб:
- У деярли ҳеч қандай мевали дарахтлар суғорилмасдан ўсмайдиган жойда ўсади.
- Aввалроқ Ўзбекистон ҳудудида писта 2 миллион гектардан ортиқ майдонни егаллаган. Ҳозир Ўзбекистонда писта екиладиган йерлар 30 минг гектарга зўрға йетиб боради.
- Бу йерда писта ўсганлигини кўрсатадиган кўплаб аҳоли пунктлари ва шаҳарларнинг географик номлари мавжуд - Пистали-Тау, Пистали-Саи ва бошқалар.
- У 1000 йилдан ортиқ ўсади ва мева беради.
- Олимларимиз томонидан пистанинг 30 га яқин шакл ва навлари тўпланган.
- Ерон 2015-йилда пистадан 7 миллиард доллардан ортиқ даромад олди.
- Ўзбекистонда 3 миллион гектардан ортиқ йер писта йетиштиришга яроқли!
- 20-25 ёшли битта дарахт 6-8 кг ҳосил беради.
- Ўзбек писта қаҳрамонларининг исмлари – Галина Чернова, Евгений Ботман, Лусиан Николай, Бастамқул Саидқулов, Тимур Тўлаганов, Лазокат Aзимова (Лиза)
- ГЕЖ КГД 3 та нашрни – “Пистада плантацияларини йетиштириш бўйича тавсиялар”ни чиқаришни қўллаб-қувватлади. Иқтисодий таҳлил ҳам мавжуд.
- Умуман олганда, ГЕЖ КГД Ўзбекистонда писта йетиштиришга 262 минг доллардан сал кўпроқ маблағ сарфлади. Бизнинг фикримизча, пул беҳуда кетмайди, чунки бундай кичик миқдорни инвестиция қилиш нисбати ва тескари фоизларнинг таъсири / кўлами ва пистага қизиқиш "тўлқини" ни бошлашдан олинган даромад жуда ижобийдир.
- Пистага саёҳатлардан бирида биз ески инглиз машиналари устунини учратдик
- Биз ўз ахборотномамизда биринчи марта мақола ёзган едик, унинг муқовасида ўзбекистонлик алпинист Дмитрий Руч Ленин чўққиси тепасида ГЕЖ КГД байроғи тасвирланган еди.
- Пистанинг лотинча номи Пистаcиа вера
- ГЕЖ КГД Жиззах, Қашқадарё, Сурхондарё, Aндижон ва Тошкент вилоятларида писта екиш лойиҳаларини қўллаб-қувватлади.
- Биз ҳатто хаёлий писта кунини нишонлашни бошладик.
