Барчангизга маълумки, ГЭЖ КГД биогаз технологияларни илғор суриш соҳасида маҳаллий ҳамжамиятлар даражасида Ўзбекистонда фаол иш олиб бормоқда. Бу мавзу қишлоқ жойларда маҳаллий ривожланиш учун энергия ресурслар етмаётган бир шароитда айниқса долзарбдир. Энергия ресурсларнинг танқислиги теварак-атроф ҳолатига ўта салбий таъсир кўрсатмоқда, чунки одамлар бутун ўсимлик дунёсини ёқилғи учун ишлатмоқдалар. Ҳеч кимга сир эмаски, қишлоқ хўжалиги чиқиндиларидан юзага келадиган метанни тўплар экан, биогаз технологиялари унинг атмосферага чиқишининг олдини олади ва шу орқали атмосферага газ буғлари йиғилиши прессингини пасайтиради.
Худди шу йўналишда, бироқ ҳукумат даражасида, БМТТД лойиҳаси ҳамда Ўзбекистон ҳукумати «Ўзбекистонни паст углеродли миллий иқтисодий ривожланиш йўлига ўтишда қўллаб-қувватлаш» мавзусида жуда катта ишларни амалга оширмоқда. 2011-2012 йй.ларда лойиҳанинг асосий эътиборида мамлакатда биогазни ривожлантиришга ҳар томонлама кўмак кўрсатиш масаласи туради.
БМТТДнинг мазкур лойиҳаси ҳамда ГЭЖ КГД яқиндан ҳамкорлик қилмоқдалар. Аввал БМТТДнинг лойиҳаси Сирдарёда маҳаллий энергия заруратлари учун технологияни намойиш қилган фермер хўжалигига кейинчалик ёрдам кўрсатди. Яна нималар қилиш мумкинлиги ҳақида кенг қамровли дискуссия олиб борилгач, Урганч давлат университетига қарашли хўжалик ерларида ГЭЖ КГД лойиҳаси доирасида қурилиши мумкин бўлган ускунани яратиб, нафақат талабаларни, балки фермерларни ҳам ўқитиш учун база барпо қилиш керак, деган фикрга келдик.
Урганч университетидаги қурилма ўта содда ва ишончли. Газгольдер ўрнига унда юк ташувчи машинанинг камераси фойдаланилмоқда. У 5 атмосфер газгача миқдорни сақлай олади. Жуда зўр келса, у ёрилиб кетади.
Лекин бу талабалар учун жараён, технология намойиши холос. Фермерларга ишончлироқ ва жиддийроқ нарса керак. БМТТД лойиҳаси томонидан қўшимча ускуналар сотиб олинди, улар келажакда бу ерда ўқитиладиган фермерлар учун ушбу қурилмадан ўқув қуроли сифатида фойдаланиш учун фойдаланилади. БМТТД лойиҳаси доирасида ўқув синфини жиҳозлаш учун қўшимча ускуналар (компютер ускуналари), мавжуд ўрнатиш учун газ баки, тадқиқот ўтказиш учун турли асбоблар ва бошқалар харид қилинди.
Урганч давлат университетининг ёрдамчи хўжалигига ўрнатиш
Лойиҳаларимиз ва Урганч давлат университети билан биргаликда кадрлар тайёрлаш базаси шакллантирилади. Тренингни нафақат Хоразм вилоятида, балки ундан ташқарида ҳам, бошқа соҳаларда ҳам танилган КРАСС ННТ мутахассислари олиб борадилар. КРАСС нодавлат ташкилоти ГЕЖ КГД лойиҳалари доирасида бир қанча ишларни амалга оширди, жумладан эрни лазер билан текислашни тарқатиш лойиҳаси, писта этиштириш лойиҳаси доирасида иқтисодий таҳлил қилиш ва ҳоказо. КРАСС ННТ ЗЕФ-Бонн/ЮНЕСКО лойиҳаси туфайли ривожланган кучли салоҳиятга эга. ННТ қишлоқ хўжалигини барқарор ривожлантириш ва ердан фойдаланиш соҳасида фермерларга хизмат кўрсатишни фаол ривожлантирмоқда. Биогаз ННТ Хоразм вилояти ва қўшни вилоятлар фермерлари билан ҳамкорлик қиладиган қўшимча ё‘налишлардан бири бўлади.
Айни пайтда намунавий бизнес-режа тузиш ишлари олиб борилмоқда. Бизнес-режа ҳар қандай фермер ўзининг дастлабки маълумотларини киритиши ва зарур ҳисоб-китобларни - техник ва иқтисодий маълумотларни олиши мумкин бўлган электрон жадвал бўлади. Ушбу ҳисоб-китоблар автоматик равишда матн форматига киритилиши мумкин, у биогаз қурилмасини қуриш учун кредит олиш учун банкка тақдим этилади. Шундай қилиб, ҳар бир фермер шунга ўхшаш қурилма қуриш имкониятига эга бўлади.
Янги ташаббусни Урганч давлат университети ректори жаноб Эшчанов Рўзимбой Абдуллаевич ҳар томонлама қўллаб-қувватлади. Тез орада университетда фермерларни ана шу оддий, аммо инсон ва табиат учун фойдали технологияга ўргатувчи ўқув маркази ташкил этилади.
